505

KURT COBAIN BELGESELİ 

(Alkan Avcıoğlu - 14 Ağustos 2015 - BirGün)

Aldığı olağanüstü eleştirilerle dikkat çeken ve bu hafta DVD formatında piyasaya sürülen ‘Cobain: Montage of Heck’ kaçırılmaması gereken bir film.

Bu sene başında Sun­dance Film Fes­ti­vali'nde prömiy­erini yapan belge­sel 'Cobain: Mon­tage of Heck’ bir süredir sine­ma­sev­er­lerin mer­akla bek­lediği bir yapımdı. Müzik tar­i­hinin en ikonik figürlerinden biri olan ve “X kuşağının sesi” olarak kabul edilen Kurt Cobain'in hayatına çok içeri­den bir bakış atıyor olması bu merakın kuşkusuz asıl ne­deni. Fakat daha önce hiç bir yerde yayınlan­mamış görüntüleri içer­mesi bir tarafa, belge­selin aldığı övgü dolu eleştir­iler de bu merakı tetikleyen un­surlar­dandı. Türkiye'deki Nir­vana hayran­ları ve sine­ma­sev­er­ler de bir süredir bu filmin hangi fes­ti­valde karşılarına çıkacağını merak ediy­ordu. Pek çok fes­ti­valde göster­ilen ve örneğin önümüzdeki hafta Saray­bosna Film Fes­ti­vali'nde de göster­ile­cek olan filmi Türkiye'de gökte ararken yerde bul­duk. 'Cobain: Mon­tage of Heck’ bu hafta Türkçe altyazılı DVD ve Blu­Ray for­matında yayınlandı. Der­hal izlen­mesi ve DVD'nin arşivlerdeki yerini alması gerek ama umuy­oruz ki yine de bu belge­sel önümüzdeki film fes­ti­val­lerinden birinde karşımıza çıkar. Böyle­likle 2015'in en çok ses ge­tiren belge­sel­lerinden birini perd­ede de izleme şansına erişiriz.

İnter­net­teki DVD satışı yapan mağazalarda şimdi­lik tal­ih­siz bir şek­ilde 'Cobain: Mon­tage of Check’ adıyla kayıtlı olan DVD'nin kapağı daha da tal­ih­siz bir çeviri kazasına kur­ban gitmiş. DVD kapağında Rol­ing Stone'dan bir alıntı var: “Tüm za­man­ların en samimi rock dosyası”. Yurtdışındaki DVD baskısının kapağında göre­bileceğimiz gibi alıntının ori­ji­nali “The most in­ti­mate rock doc ever” yani “tüm za­man­ların en samimi rock belge­seli”.

Bu “dosya"ya (!) arşivinizde hak ettiği bir yer ayırmak önemli. Çünkü filmi önemli kılan un­surların başını çeken şey daha önce hiçbir yerde kul­lanılmamış görüntüleri ve kayıtları içer­mesi. Müzik biyo­grafi­leri ve belge­sel­leri riskli çalışmalardır. Hele de söz konusu sanatçı veya grup müzik tar­i­hinin en önemli gru­plarından biriyse. Haliyle Kurt Cobain'in in­ti­harı son­rası onun hakkında veya gru­pla il­gili yazılıp çizilmeyen şey kalmadı, yüzlerce kitap ve makale yayınlandı. Müzik tar­i­hinin en önemli gru­plarından biri olan Nir­vana'nın üzerinden 21 sene geçmişken hala keşfedilmemiş ve söylen­memiş ne ola­bilir ki? Yönet­menliğini Brett Mor­gen'in yaptığı belge­selin bu soruya çok net bir yanıtı var: Tah­min ede­bileceğin­iz­den çok daha fazla şey.

GE­LENEK­SEL BİR BELGE­SEL DEĞİL

İsmini, Kurt Cobain'in evinde kay­dettiği ve şarkı ko­la­jları, radyo alıntıları, ses kayıtlarından oluşan bir kasete verdiği isim­den alan Cobain: Mon­tage of Heck, Kurt Cobain'in ailesi tarafından on­ay­lanan ve destek­le­nen ilk çalışma. Yönet­men Brett Mor­gen'e tüm aile arşivine sınırsız erişim ver­ilmiş. "200 saatin üzerinde yayınlan­mamış müzik ve ses kayıtları, say­makla bit­meye­cek ev kam­erası görüntüleri ve 4.000 say­fanın üzerinde yazılar ve çiz­im­ler"le karşılaştığını söylüyor yönet­men. Tüm bu malzemeler Kurt Cobain üzer­ine yeni bir per­spek­tif yarat­mak için imkan sağlamış. Kurt Cobain'in me­dyaya karşı tam bir kapalı kutu olmuş olması bu içeriği daha da değerli hale ge­tiriyor.

Ge­lenek­sel bir müzik belge­seli değil 'Cobain: Mon­tage of Heck’. Nitekim kurgu anlamında ge­lenek­selleştiği ve konuşan kafaları (röpor­ta­jları) bu amaç için kul­landığı anlar belge­selin töke­zlediği nadir anlar. Bu belge­selde me­dyadan bildiğiniz Kurt Cobain'i bu­la­may­a­caksınız. Onun mitleştir­ilmiş sahne per­sonasını da. Çocukluğuna, kariy­er­ine bakış açısına, evliliğine dair pek çok samimi ayrıntıyı bu­la­caksınız. Belge­sel, tüm bun­ları or­taya ya­yarken, Cobain'in yaratıcılığını ve müziğini daha iyi an­laya­bileceğimiz bir evren yarat­mayı başarıyor. Hikaye anlatımı açısından tıpkı ismi gibi bir kolaj bu çalışma. İllüstrasy­on­ları ve an­i­masy­on­larıyla oluşturduğu tarzını fotoğrafları, bel­geleri, günlükleri, not defter­lerini ekrana ge­tirirken de ko­ruyor. Ni­hayetinde de Brett Mor­gen'in biçimsel ter­cih­leri, Kurt Cobain'in iç dünyasını ve onu sar­malayan ortamı daha iyi an­la­mamızı sağlıyor.

"Sadece hayran­ları için” pek çok kötü müzik belge­seli için kul­lanılan bir tabir. 'Cobain: Mon­tage of Heck’ kötü bir belge­sel değil, ak­sine oldukça iyi; fakat yine de ben­zer min­valde bir şeyi söyle­mekte fayda var. Bu belge­sel Nir­vana hayran­ları için bin kat daha değerli. Hem muaz­zam içeriği hem de bu içerik­ten nasıl fay­dalan­ması gerektiğini bilen biçimsel ter­cih­leri ne­deniyle. Tüm bun­ları düşününce de bu yılın hakikaten sinema olay­larından biri olarak sayıla­bilir 'Cobain: Mon­tage of Heck’. Malum, belge­seller bizim ülkede hiç ilgi görme­zler. Ama bu il­gi­si­zliğe al­dan­mayın ve bu filmin gözünüzden kaçmasına izin ver­meyin.
(14 Ağustos 2015 / BirGün)

275

34.İstanbul Film Festivalinde izlediğim 7. Filmim:

Orjinal Adı: Virunga
Türkçe Adı: Virunga
Yönetmen: Orlando Von Einsiedel
Senaryo: Orlando Von Einsiedel
Oyuncular: Andre Bauma, Emmanuel De Merode
Ülke: İngiltere, Kongo
Yıl: 2014
Süre: 100 dakika


Ödülleri:
2015 Cinema Eye Honors En İyi Görüntü
2014 AFI Docs Festivalin En İyisi
2014 Tribeca Yenilikçilik Ödülü
2014 Abu Dhabi Kara İnci

Konu:
Yönetmen Orlando von Einsiedel ve yürütücü yapımcı Leonardo di Caprio, “yürek burkan bir duyarlık ve yürek hoplatan bir gerilimle iç bunaltıcı bir rüşvet, yolsuzluk ve şiddet ağı” anlatıyor. Dünyanın biyoçeşitliliği en yüksek yerlerinden biri olan Kongo Virunga Milli Parkı M23 silahlı isyancıları tarafından tehdit edilince, küçük ve yorgun bir korucu ekibi karşılarına dikilir. Eski bir çocuk asker, yetim gorillerin bakıcısı, bir doğa koruma uzmanı ve film ekibi de iki ateş arasında kalır. Kahramanları, kötü adamları, gorilleriyle bu benzersiz aksiyon-belgesel, daha güzel bir dünya için kendi hayatını hiçe sayanların inanılmaz öyküsünü anlatıyor.